عینک بلوکات چیست؟ بررسی مزایا، معایب و کاربردها
آیا تابهحال بعد از چند ساعت کار با موبایل یا لپتاپ احساس سنگینی چشم، سوزش یا سردرد خفیف کردهاید؟ اینها علائم یکی از رایجترین مشکلات عصر تکنولوژی است؛ یعنی "خستگی چشم دیجیتال". نور آبی که از نمایشگر گوشی، مانیتور و حتی لامپهای LED ساطع میشود، دلیل اصلی بروز این مشکل است. این نور بخشی طبیعی از طیف نور مرئی خورشید هم هست؛ اما وقتی ساعتها در فاصله نزدیک در معرض آن قرار میگیریم، فشار بیشتری به چشم وارد میکند. به همین دلیل در سالهای اخیر محصولی به نام عینک بلوکات (Blue Cut) وارد بازار شده است؛ عینکی که هدف آن کاهش بخشی از نور آبی ورودی به چشم است؛ اما آیا واقعا این عینک موثر است؟ اصلا چگونه کار میکند؟ و چه مزایا یا محدودیتهایی دارد؟ در این مقاله به طور کامل به بررسی عینک بلوکات، مزایا و کاربردهای آن میپردازیم.
عینک بلوکات چیست؟
عینک بلوکات نوعی عینک با عدسی دارای فیلتر نور آبی است که بخشی از نور آبی ساطع شده از نمایشگرهای دیجیتال مانند موبایل، تبلت، لپتاپ و مانیتور را کاهش میدهد. نور آبی در محدوده طول موج تقریبی 380 تا ۵۰۰ نانومتر قرار دارد و به دلیل انرژی بالا میتواند تاثیر بیشتری روی چشم، نسبت به رنگهای دیگر داشته باشد. البته باید توجه داشت که نور آبی به طور طبیعی در نور خورشید هم وجود دارد و در شرایط عادی برای بدن مضر محسوب نمیشود.
مشکل اصلی زمانی ایجاد میشود که ساعتهای طولانی در فاصله نزدیک با صفحهنمایش کار میکنیم. در این شرایط چشم مجبور است مدت زیادی روی یک منبع نور متمرکز بماند. همین موضوع باعث بروز پدیدهای به نام Digital Eye Strain یا "خستگی چشم دیجیتال" میشود.
عدسیها در عینک بلوکات با استفاده از یک پوشش فیلترکننده یا فناوریهای خاص بخشی از نور آبی را بازتاب یا جذب میکنند. به این ترتیب، درصدی از نور آبی را کاهش میدهند تا چشمان شما کمتر در معرض آن قرار گیرد.
انواع عینک بلوکات و کاربردهای هرکدام
عدسیهای بلوکات بسته به نوع فناوری و میزان فیلتر نور آبی در چند دسته مختلف قرار میگیرند. شناخت این مدلها کمک میکند انتخاب مناسبتری داشته باشید.
1- عینک بلوکات شفاف
در این نوع عینک، عدسی تقریبا کاملا شفاف و شبیه به عینک معمولی است. در واقع، فیلتر نور آبی در قالب یک پوشش نازک روی سطح عدسی قرار میگیرد. به همین دلیل تغییر رنگ محسوسی ندارد و نرخ فیلتراسیون آن هم حدودا 30 درصد است.
ویژگیها:
- ظاهر کاملا شبیه عینک معمولی؛
- مناسب استفاده روزمره؛
- کاهش نسبی نور آبی؛
کاربرد اصلی این مدل برای کاربران موبایل، کارمندان اداری و دانشجویان است که روزانه کمتر از 4 ساعت با نمایشگرهای مختلف کار میکنند. همچنین، کسانی که میخواهند تصویرها را بدون تغییر رنگ ببینند، باید به سراغ این مدلها بروند.
2- عینک بلوکات با فیلتر قوی
این نوع عدسیها درصد بیشتری از نور آبی را فیلتر میکنند، تقریبا بین 40 تا 80 درصد در 430 نانومتر. از نظر ظاهری هم معمولا تهرنگ زرد یا کهربایی دارند.
ویژگیها:
- کاهش بیشتر نور آبی؛
- کاهش خستگی در استفاده طولانی؛
- ممکن است کمی رنگ تصویر را تغییر دهد.
این مدل بیشتر برای افرادی مناسب است که روزانه بین 4 تا 8 ساعت با کامپیوتر کار میکنند.
3- عینک بلوکات مخصوص گیمینگ
برخی برندها عینکهایی مخصوص گیمینگ تولید میکنند که علاوه بر فیلتر نور آبی، برای کاهش بازتاب نور و راحتی بیشتر چشم در بازیهای طولانی طراحی شدهاند.
این عینکها معمولا دارای ویژگیهایی مانند:
- پوشش ضدانعکاس؛
- فیلتر نور آبی قویتر (بیش از 80درصد)؛
- سبکوزن
هستند و بیشتر توسط گیمرها و استریمرها استفاده میشوند. دقت داشته باشید که این عینکها شفاف نیستند. بنابراین اگر طراح هستید یا در کار خود نیاز به تشخیص رنگها دارید، نباید سراغ این مدلها بروید.
4- عینک طبی بلوکات
اگر هم به عینک طبی نیاز دارید و هم زمان زیادی با دستگاههای دیجیتال کار میکنید، میتواند یک عدسی بلوکات همراه با نمره چشم سفارش دهید. در این حالت، عینک هم مشکل دید را اصلاح میکند و هم بخشی از نور آبی را کاهش میدهد.
5- عینک بلوکنترل
عینکهای بلوکنترل و بلوکات با این که از یک خانواده هستند، اما یک تفاوت اساسی دارند. مدلهای بلوکات میزان بسیاری بالایی از نور آبی (بیشتر از 90 درصد) را حذف میکنند. این یعنی هم طیفهای مضر و هم طیفهای مفید نور آبی که برای سلامت چشم لازم هستند، همگی بدون استثنا فیلتر میشوند. به همین دلیل است که این عدسیها تصاویر را متمایل به زرد نشان میدهند و روی شفافیت دید هم کمی تاثیر میگذارند.
در مقابل، عینکهای بلوکنترل به صورت هوشمند فقط طیفهای مضر نور آبی (با طول موج 380 تا 450 نانومتر) را فیلتر میکنند؛ بدون حذف طول موجهای مفید (450 تا 500 نانومتر). بهعلاوه، این نوع عینکها فقط نور آبی را کنترل نمیکنند، بلکه باعث کاهش بازتاب نور، افزایش راحتی دید و خستگی کمتر چشم هم میشوند.
عدسیهای بلوکنترل معمولا برای افرادی مناسب هستند که:
- ساعات زیادی با صفحه نمایشها کار میکنند؛
- بعد از کار با نمایشگر احسا خستگی، سنگینی یا سوزش چشم میکنند.
- کودکان که هنوز سیستم بینایی آنها برای تکمیلشدن به طیف مفید نور آبی نیاز دارد.
مزایای عینک بلوکات
استفاده از عینک بلوکات، میتواند مزایای مختلفی داشته باشد؛ بهخصوص برای افرادی که روزانه چندین ساعت در معرض صفحهنمایش قرار دارند.
1- کاهش خستگی چشم دیجیتال:
خستگی چشم دیجیتال خود را با علائمی مثل تاری موقت دید؛ سنگینی پلکها؛ سوزش چشم و احساس فشار در اطراف چشم نشان میدهد. فیلتر نور آبی میتواند از این مشکل جلوگیری کند؛ چون بخشی از فشار نوری واردشده به چشم شما را کاهش میدهد. در نتیجه، کمک میکند تا در طولانیمدت، راحتتر و با عوارض کمتری با نمایشگرها کار کنید.
2- کمک به بهبود کیفیت خواب:
وقتی در ساعات پایانی شب از نمایشگرهای دیجیتال استفاده میکنید، در معرض نور آبی قرار میگیرید. این نور ترشح هورمون ملاتونین را کاهش میدهد. (ملاتونین هورمونی است که بدن را برای یک خواب عمیق آماده میکند.) عینک بلوکات با حذف نور آبی، مانع از تولید ملاتونین نمیشود. به این ترتیب، به نظم و بهبود کیفیت خواب شما کمک میکند.
3- کاهش احتمال سردرد ناشی از تماشای نمایشگر:
بعضی افراد هنگام کار طولانی با مانیتور دچار سردرد یا احساس فشار در ناحیه پیشانی و اطراف چشم میشوند. این حالت معمولا به دلیل تمرکز طولانی چشم روی یک فاصله ثابت و همچنین شدت نور صفحهنمایش اتفاق میافتد.
عدسیهای بلوکات با کاهش بخشی از نور آبی و در بسیاری از مدلها با داشتن پوشش ضدانعکاس (Anti‑Reflective) میتوانند فشار وارد شده به چشم شما را کمتر کنند. در نتیجه، اگر جز آن دسته از افراد هستید که هنگام کار با نمایشگرها سردرد میگیرید، داشتن یک عینک بلوکات کمک میکند که کمتر از این مشکل رنج ببرید.
4- افزایش بهرهوری و کیفیت کار:
اگر شغلتان به کامپیوتر وابسته است، احتمالا روزانه ۶ تا ۱۰ ساعت به صفحهنمایشها نگاه میکنید. این موضوع در دراز مدت میتواند روی کیفیت دید، تمرکز و عملکرد شما تاثیر منفی بگذارد. عینک بلوکات کمک میکند چشمتان در برابر نور شدید نمایشگر آرامتر و راحتتر عمل کند. اگر دقت کرده باشید بیشتر کاربران حرفهای کامپیوتر، مثل برنامهنویسان، طراحان و تولیدکنندگان محتوا هم از این عینکها استفاده میکنند.
5- محافظت از شبکیه در بلندمدت
نور آبی برای شبکیه چشم ضرر دارد. این نور به لایه محافظ ماکولا در چشمان شما آسیب میزند و آن را ضعیف میکند. هرچه بیشتر چشم در معرض این نور قرار بگیرد، احتمال ضعیفترشدن و بروز مشکلات بینایی بیشتر است. در نتیجه، برای محافظت از چشمان خود، علاوه بر عینک آفتابی حتما از عینک بلوکات هم استفاده کنید.
مضرات عینک بلوکات
در کنار مزایا، عینک بلوکات محدودیتها و معایبی هم دارد. با دانستن این موارد، میتوانید انتظار واقعبینانهای از این محصول داشته باشید.
تاثیر نسبی روی رنگها
یکی از مهمترین معایب بعضی مدلها تغییر جزئی در رنگ تصویر است. عدسیهایی که فیلتر قوی دارند، باعث میشوند رنگها طیف زردرنگی به خود بگیرند. این موضوع برای کاربران عادی مشکلی ایجاد نمیکند؛ اما برای افرادی که در حوزههایی مثل ویرایش عکس، طراحی گرافیک یا چاپ فعالیت میکنند، میتواند دردسرساز باشد.
جلوگیرینکردن از تمام مضرات کار با نمایشگرها
عینکهای بلوکات برای محافظت از چشمهای شما در برابر نور آبی سنگ تمام میگذارند؛ اما معجزه نمیکنند. دلیلش این است که تمام مشکلات چشمی ناشی از کار با کامپیوتر، فقط به نور آبی مربوط نمیشود. پلکنزدن، تمرکز طولانی چشم روی یک فاصله ثابت و نور نامناسب محیط هم تاثیر زیادی دارند. بنابراین حتی اگر موقع استفاده از وسایل دیجیتالی عینک بلوکات میزنید، همچنان باید اصولی مانند استراحتدادن به چشمها و تنظیم نور صفحهنمایش را هم رعایت کنید.
عینک بلوکات برای چه کسانی مناسب است؟
اگرچه همه افراد میتوانند و بهتر است که از عینک بلوکات استفاده کنند؛ اما این عینک برای بعضی گروهها کاربرد بیشتری دارد.
- کاربران حرفهای کامپیوتر: اگر در طول روز ساعتهای طولانی (حدودا 8 ساعت یا بیشتر) را مشغول کار با کامپیوتر یا نمایشگرها هستید، حتما به فکر خرید یک عینک بلوکنترل باشید. این توصیه پزشکان به برنامهنویسان، تولیدکنندگان محتوا، گیمرها، طراحان، اپراتورهای اداری و بسیاری از مشاغل دیجیتالی است.
- دانشجویان و دانشآموزان: این روزها درسخواندن و آموزش هم دیجیتالی شده است. بیشتر کتابها الکترونیکی هستند و حتی کلاسها به صورت آنلاین انجام میشود. به همین دلیل بهتر است دانشآموزان و دانشجویان هم از عینک بلوکات استفاده کنند.
- افراد دارای اختلال خواب: اگر جز آن دسته از افرادی هستید که عادت دارید قبل از خواب از موبایل استفاده کنید، به فکر خرید عینک بلوکات باشید. به خصوص اگر در خواب رفتن مشکل دارید و خواب شما کیفیت لازم را ندارد.
- کودکان و نوجوانان: نور آبی به چشمهای کودکان و نوجوانان آسیب بیشتری میرساند؛ چون عدسی چشمانشان شفافتر است. بنابراین، بهتر است کودکانی که ساعتهای زیادی از روز خود را با موبایل، کامپیوتر و تلویزیون میگذرانند، از عینک بلوکنترل استفاده کنند. دقت کنید که توصیه به استفاده از عینک بلوکنترل است؛ نه بلوکات؛ چون نور آبی به میزان کم برای رشد طبیعی سیستم بینایی لازم است.
نظرات در مورد عینک بلوکات
بیشتر افرادی که روزانه چندین ساعت با کامپیوتر کار میکنند، نظرشان درباره عینک بلوکات کاملا مثبت است. آنها احساس میکنند که با این عینکها چشمانشان کمتر خسته میشود. بسیاری از کاربران هم میگویند استفاده از عینک بلوکات هنگام کار شبانه با لپتاپ یا موبایل باعث شده که نسبت به قبل راحتتر به خواب بروند. به طور کلی توصیه میکنیم که حتما برای خرید به فروشگاههای معتبر مراجعه کنید تا عینک فیک، بی کیفیت یا بی اثری نخرید.
روش تشخیص عینک بلوکات اصل
برای تشخیص بلوکاتبودن عدسی میتوانید از روشهای سادهای کمک بگیرید که در ادامه به بعضی از آنها اشاره میکنیم:
- بررسی بازتاب آبی یا بنفش روی سطح عدسی در نور: کافی است عینک را در جهت بازتاب نور یک لامپ یا صفحه نمایشی بگیرید؛ باید روی شیشه آن بازتابی سبز یا زردمایل به سبز مشاهده کنید.
- تست عدسی با لیزر بنفش: بسیاری از عینکفروشیها یک دستگاه لیزر دارند. وقتی عینک بلوکات را بر سر راه نور این لیزر قرار میدهید، باید محو یا کمرنگ شود.
- بررسی مشخصات عدسی و برند سازنده: اگر عینک شما از برند معتبری است، معمولا میتوانید با مراجعه به سایت مشخصات عدسی را مشاهده کرده و از بلوکاتبودن آن مطمئن شوید.
- خرید از فروشگاههای معتبر و دارای ضمانت: راحتترین راه این است که از یک فروشگاه مطمئن خرید کنید که محصولات خود را از نظر اصالت تضمین میکند.
عینک بلوکات؛ ابزاری قدرتمند برای مراقبت از چشمان عزیز شما
با افزایش استفاده از دستگاههای دیجیتال، خستگی چشم به یکی از مشکلات رایج کاربران تبدیل شده است. عینک بلوکات به عنوان یک ابزار ساده میزان نور آبی ورودی به چشم را کاهش میدهد و تجربه کار با صفحهنمایش را راحتتر میکند.
این عینک همچنین، میتواند به کاهش خستگی چشم، کاهش فشار ناشی از نور نمایشگر و در بعضی موارد بهبود کیفیت خواب کمک کند. البته، باید در کنار استفاده از آن، اصولی مانند استراحتدادن به چشمها، تنظیم نور محیط و فاصله مناسب از نمایشگر را هم رعایت کنید.
خلاصه، اگر زمان زیادی را با موبایل یا کامپیوتر میگذرانید، با خرید یک عینک بلوکات باکیفیت میتوانید در حق چشمان خود لطف بزرگی کنید. کافی است سری به فروشگاه اینترنتی جانبی بزنید و از مدلهای متنوع موجود یکی را سفارش دهید. جانبی محصول شما را با ضمانت کیفیت و اصالت به دستتان میرساند.
